BAJETI 2026/2027 :BIDHAA ZILIZOPANDA NA KUSHUKA BEI

 

 Utekelezaji wa Bajeti Kuu ya Serikali ya mwaka 2026/27 unaanza rasmi tarehe 1 Julai 2026, ukija na mabadiliko makubwa katika bei za bidhaa mbalimbali sokoni kutokana na mabadiliko ya ushuru wa bidhaa na kodi ya ongezeko la thamani (VAT). Hatua hizi zimechukuliwa kwa malengo mahsusi ya kiuchumi, kijamii, na kimazingira.

1. Bidhaa Zilizopanda Bei na Sababu Zake:

• Vichwa vya Trela (Road Tractors for Semi-Trailers): Bidhaa hizi zitapanda bei kufuatia uamuzi wa serikali kuziondoa kwenye orodha ya bidhaa zinazopewa msamaha wa kodi. Sababu: Kulinda viwanda vya ndani vinavyounda matela nchini, kulinda ajira za wazawa, na kuongeza mapato ya serikali.
• Matairi ya Magari Yaliyotumika (Used Tyres): Ushuru wa bidhaa umeongezwa kwenye uingizaji wa matairi yaliyotumika kutoka nje ya nchi. Sababu: Kudhibiti uharibifu wa mazingira unaotokana na taka ngumu za matairi na kuimarisha usalama barabarani.
• Bidhaa za Plastiki za Matumizi ya Mara Moja (Single-use Plastics): Zimeongezewa ushuru wa bidhaa. Sababu: Kupunguza matumizi yake ili kukabiliana na uchafuzi mkubwa wa mazingira kutokana na taka za plastiki ambazo huchukua gharama kubwa kuziteketeza.
• Unyuzi wa Marumaru na Vioo (Feldspar): Kutoza ushuru wa mauzo ya nje (export levy) kwenye malighafi hii inayotoka nchini. Sababu: Kuhakikisha uwepo wa malighafi za kutosha kwa wazalishaji wa ndani wa marumaru na vioo nchini badala ya kusafirisha malighafi ghafi kwenda nje.
• Pumba za Ngano, Mpunga na Mashudu ya Pamba: Serikali imeweka tozo mpya ya usafirishaji kwenda nje ya nchi ya Shilingi 50 kwa kila kilo. Sababu: Kulinda tasnia ya mifugo nchini kwa kuhakikisha malighafi za kutengeneza vyakula vya mifugo zinabaki ndani ya nchi kwa bei nafuu.

2. Bidhaa Zilizoshuka Bei na Sababu Zake:

• Mita Janja za Gesi ya Kupikia (LPG Smart Meters): Bei yake inatarajiwa kushuka kufuatia msamaha kamili wa Kodi ya Ongezeko la Thamani (VAT). Sababu: Kuhamasisha matumizi ya nishati safi ya kupikia na kupunguza ukataji wa miti kwa ajili ya mkaa.
• Vifaa vya Vituo vya Kuchaji Magari ya Umeme: Vimesamehewa kodi ya VAT. Sababu: Kuchochea uwekezaji katika miundombinu ya nishati mbadala na kupunguza matumizi ya mafuta ya mafuta (petroli na dizeli) yanayoagizwa kutoka nje.
• Vifungashio vya Maziwa (Dairy Packaging Materials): Bidhaa hizi zimesamehewa VAT. Sababu: Kutoa unafuu wa uzalishaji kwenye sekta ya maziwa nchini na kuwawezesha wazalishaji wa ndani kushindana kikanda.
• Matairi Mapya ya Ndege na Turbojets: Zimesamehewa kodi ya VAT. Sababu: Kutoa unafuu wa uendeshaji katika sekta ya anga na kukuza sekta ya utalii nchini.
• Vifungashio vya Dawa za Mifugo (Acaricides): Vimewekewa unafuu wa ushuru wa forodha (Duty Remission) kwa mwaka mmoja. Sababu: Kupunguza gharama za uzalishaji wa dawa za mifugo nchini na kusaidia wafugaji.
• Nyaya za Nguzo za Umeme za Zege: Ushuru wake umeshushwa kutoka asilimia 25 hadi asilimia 10. Sababu: Kupunguza gharama za uzalishaji wa nguzo za zege ndani ya Jumuiya ya Afrika Mashariki ili kurahisisha usambazaji wa umeme vijijini.