JUA VIWANJA VITAKAVYOTUMIKA AFCON 2027

 

Na Rahel  Pallangyo

BAADA ya Tanzania kutaka uenyeji wa fainali za Kombe la Mataifa ya Afrika (AFCON 2027) zitakazokuwa za 36 tangu michuano hiyo ilipoanzishwa mwaka 1957 mipango ilianza mapema ya kuhakikisha inakuwa na miundombinu rafiki kwa wageni watakaoshiriki fainali hizo zinazoandaliwa kwa mara ya kwanza na nchi za Afrika Mashariki (EAC). Septemba 2023, Shirikisho la Mpira wa Miguu Afrika (CAF) lilitangaza Zabuni ya Pamoja ya Afrika Mashariki kati ya Tanzania, Kenya na Uganda kushinda kuandaa mashindano ya Afcon 2027. Zabuni hiyo ilishinda zabuni nyingine za Misri, Senegal, Botswana na Algeria.

UWANJA WA SAMIA

Uwanja wa Samia Suluhu Hassan ni uwanja unaoendelea kujengwa katika Jiji la Arusha nchini Tanzania. uwanja pekee ni Sh bilioni 351 na miradi jumuishi inayouzunguka (Mji wa Michezo wa Afcon) inafanya jumla ya bajeti kufikia Sh trilioni 1.069.

Inakusudiwa kutumika wakati wa mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika 2027. Uwanja huo ni miongoni mwa viwanja ambavyo Tanzania imepanga kutumia wakati wa mashindano hayo, ambayo yataandaliwa kwa pamoja kati ya Tanzania, Uganda na Kenya.

Uwanja wa Samia wenye uwezo wa kubeba watu 30,000 unakusudiwa kutumika kwa soka na mchezo wa raga na matukio kama vile riadha na umefikia zaidi ya asilimia 88 kukamilika. Uwanja huo unajengwa pembezoni mwa Jiji la Arusha katika Kata ya Olmoti kwa gharama ya Sh bilioni 286 hadi kufikia Sh bilioni 338.54 kwenye mkataba wa sasa.

 Tayari zaidi ya viti 26,000 kati ya viti vyote 30,000 hadi 32,000 vimeshafungwa na skrini kubwa za uwanjani nazo zimeshaanza kuwekwa huku kazi za mwisho za miundombinu zikiendelea kwa kasi.

Madhumuni ya uwanja huo ni kuwa sehemu ya viwanja ambavyo Tanzania itatumia kuandaa Afcon 2027.

Viwanja vingine ni Uwanja wa Benjamin Mkapa unaobeba mashabiki 60,000 uliopo Dar es Salaam na uwanja wa Dodoma wenye uwezo wa kubeba watu 32,000.

UWANJA WA DODOMA

 Uwanja wa Dodoma ni uwanja unaoendelea kujengwa katika Jiji la Dodoma, ni miongoni mwa viwanja ambavyo Tanzania imepanga kutumia wakati wa mashindano ya Afcon 2027. Uwanja huu upo Nzunguni na unakadiriwa kubeba mashabiki 32,000.

Japo unaweza kutumika kwa michezo mingine lakini umejengwa kwa ajili ya Afcon 2027 kama ulivyo Uwanja wa Samia wa mkoani Arusha na unajengwa na Kampuni ya Italia iitwayo SPAR kwa Sh bilioni 352.

UWANJA WA FUMBA

Ni uwanja mpya unaojengwa Zanzibar ambapo ujenzi wake umefikia asilimia 63.Gharama ya ujenzi wa uwanja pekee ni Sh bilioni 351 na miradi jumuishi inayouzunguka (Mji wa Michezo wa Afcon) inafanya jumla ya bajeti kufikia Sh trilioni 1.069.

Uwanja huo una uwezo wa kuingiza watazamaji 35,000 na unatarajiwa kutumika kwa Afcon 2027. Ni miongoni mwa viwanja vikubwa vya mstatili vya mpira wa miguu pekee, na ni adimu Kusini mwa Jangwa la Sahara (ukiondoa Afrika Kusini kwa sababu tayari inavyo viwanja vingi).

Kuona uwanja wa ukubwa kama huo ukiendelezwa katika jiji ambalo si lenye watu wengi zaidi katika sehemu hiyo ya dunia ni muujiza.

Uwanja huo ambao upo Mjini Magharibi ulibuniwa na AFL Architects na ujenzi unafanywa na ORKUN Group na unatarajiwa kukamilika Desemba mwaka huu.

Pamoja na viwanja hivyo vitatu, kadhalika Uwanja wa Amaan Complex, Unguja ambao umefanyiwa ukarabati na Uwanja wa Benjamin Mkapa ambao unaendelea na ukarabati utatumika kwa mashindano ya Afcon 2027.

 

UWANJA WA TALANTA

Ni uwanja wa michezo unaojengwa katika Jiji la Nairobi, Kenya. Unakusudiwa kutumiwa wakati wa mashindano ya Afcon 2027 yanayoandaliwa kwa pamoja kati ya Tanzania, Uganda na Kenya. Desemba 12, 2025.

Wakati wa sherehe za 62 za Jamhuri, Rais William Ruto aliahidi kwamba serikali ingeidhinisha kubadilishwa kwa jina la Uwanja wa Talanta kuwa Uwanja wa Kimataifa wa Raila Odinga kama ishara ya ukumbusho.

Hata hivyo, kubadilisha jina kunahitaji hatua kadhaa na kutaanza kutumika pindi uwanja utakapokamilika.

Uwanja huo upo karibu na Dagoretti Corner katika kitongoji kinachojulikana kama ‘Jamhuri Grounds’ au Posta Grounds, kando ya Barabara ya Ngong karibu na Polo Grounds na Uwanja wa Maonesho wa Jamhuri ASK takribani kilometa 10 Magharibi mwa Nairobi.

 Uwanja huo una uwezo wa kubeba watu 60,000, unakusudiwa kutumika kwa mechi za soka na za raga. Hakutakuwa na riadha, ingawa viwanja vya riadha vitajengwa karibu na uwanja huo.

Madhumuni ya kimsingi ya uwanja huu ni kuwa sehemu ya uwanja wa mwenyeji ambao Kenya itatumia kuandaa Afcon 2027.

Viwanja vingine vya Kenya ni pamoja na Kituo cha Michezo cha Kimataifa cha Moi chenye kubeba watazamaji 60,000 kilichoko Kasarani na Uwanja wa Nyayo unaokaliwa na watazamaji 15,000 jijini Nairobi.

Mkandarasi wa ujenzi ni CRBC ambayo ni kampuni tanzu ya Kampuni ya Ujenzi ya Mawasiliano ya China (CCCC) na gharama ya mkataba haijafichuliwa. Ujenzi ulianza Machi Mosi, 2024 na umepangwa kudumu takribani miaka miwili.

UWANJA WA KIPCHOGE KEINO

Ni uwanja wenye matumizi mengi ambao upo Eldoret nchini Kenya na umepewa jina la mwanariadha Kipchoge Keino. Una uwezo wa kuchukua watu 10,000.

 Mwaka 2007, Serikali ya Kenya ilitenga KSh milioni mia moja kwa ajili ya kuboresha uwanja huo, ambao ulikuwa umeharibika.

Uwanja huo umekuwa ukitumiwa na timu za soka za nchini humo zikiwemo Rivatex na Eldoret KCC, lakini kwa sasa hakuna timu kutoka Eldoret katika Ligi Kuu ya Kenya.

Uwanja huo pia hutumika kwa riadha na uliandaa majaribio ya Olimpiki ya wanariadha wa Kenya 2016. Kwa sasa unafanyiwa ukarabati na kupanuliwa kwa ajili ya Afcon 2027.

UWANJA WA TAIFA WA MANDELA

Uwanja huo ulifunguliwa rasmi mwaka 1997 kwa tamasha la msanii wa reggae wa Afrika Kusini, Lucky Dube. Uwanja huo ulirekebishwa mwaka wa 2010/11 kwa ruzuku ya Dola za Marekani milioni 2.8 kutoka kwa PRC.

Uwanja ulifungwa kwa ajili ya kukarabatiwa mwaka 2019 baada ya Covid-19 baada ya kushindwa kufikia viwango vya chini vinavyohitajika na Shirikisho la Soka Afrika (CAF) kuandaa mechi za kimataifa.

Mwaka 2020 ulipigwa marufuku kutumika kwa michezo ya kandanda kutokana na hali yake kuwa duni.

Kazi za ujenzi upya, zilianza mwaka 2022 na zilijumuisha uwekaji wa viti vya kudumu, vyumba vipya vya kubadilishia nguo, ubao wa kisasa wa matokeo pamoja na taa.

Ukarabati wa kati ya 2019 na 2024 uligharimu Sh bilioni 97 za Uganda na baada ya kukarabatiwa, Shirikisho la Mpira wa Miguu Uganda (FUFA) lilipanga mechi za majaribio kutoka kwa timu za Ligi Kuu ya Uganda.

Mwezi mmoja baadaye, timu ya taifa ya Uganda ‘The Cranes’ walirejea Namboole wakiwakaribisha Botswana katika mechi za kufuzu Kombe la Dunia, na Algeria wiki moja baadaye.

Septemba 2025, uwanja huo ulifungwa kwa ukarabati baada ya kuandaa michuano ya Kombe la Mataifa ya Afrika ya 2024.

Maboresho yanayoendelea ni pamoja na upanuzi wa nafasi ya kukaa hadi 60,000. Maboresho mengine ni pamoja na bwawa la kuogelea la ukubwa wa Olimpiki na paa.

Mkandarasi wa ukarabati huo ni Kampuni ya Summa Construction yenye makazi yake nchini Uturuki, iliyojenga Uwanja wa Taifa wa Hoima.

Uwanja unatarajiwa kufunguliwa tena kwa Afcon 2027.

Hapo awali ulijulikana kama Uwanja wa Namboole, na ulipata jina lake kutoka kwa kilima ambacho kilijengwa. Unajulikana pia kama Uwanja wa Namboole, ni uwanja unaotumika kwa madhumuni mengi nchini Uganda.

Umepewa jina la Rais wa zamani wa Afrika Kusini na kiongozi wa kupinga ubaguzi wa rangi, Nelson Mandela.

Rekodi ya mahudhurio ya watu 50,000 iliwekwa Oktoba 10, 2004 kenye mechi kati ya timu za taifa za Uganda na Afrika Kusini.

Uwanja huo uko kwenye Kilima cha Namboole katika Manispaa ya Kira, Wilaya ya Wakiso takribani kilometa 11 Mashariki mwa Kampala, mji mkuu wa Uganda.

Uwanja huo hutumiwa zaidi kwa mechi za kandanda na michezo mingine kama vile riadha, na mwaka wa 2016 ulikuwa na uwezo wa kuchukua watu 45,202 kabla ya kukarabatiwa. Baada ya ukarabati wa Mei 2024 ambao ulihusisha kuweka viti vya kudumu, uwezo ulipungua hadi 45,000.

Uwanja huo umejengwa kwa ruzuku ya Dola za Marekani milioni 36 kutoka Jamhuri ya Watu wa China (PRC). Baadaye uliitwa Uwanja wa Taifa wa Mandela, kwa heshima ya Rais wa zamani wa Afrika Kusini, Nelson Mandela. Wenyeji hata hivyo bado wanauita Uwanja wa Namboole.

UWANJA WA HOIMA

Huu ni Uwanja wa Jiji la Hoima nchini Uganda na ni uwanja utakaotumika kwa michezo mingi. Inakusudiwa kutumika wakati wa Afcon 2027.

Uwanja huo ni miongoni mwa viwanja vitatu ambavyo Uganda inapanga kutumia wakati wa mashindano hayo.

 Uwanja huo uko katika Tarafa ya Mparo katika mji wa Hoima, Kitongoji cha Bunyoro, Magharibi mwa Uganda.

Uwanja huu una ukubwa wa ekari 34.9 (hekta 14.1) ambapo ekari 10 (hekta nne) zilitolewa na marehemu Dk Rujumba na ekari nyingine 10 (hekta nne) zilinunuliwa na Shirikisho la Soka Uganda (FUFA). Ekari 14.9 zilizosalia (hekta sita) zilinunuliwa na Baraza la Kitaifa la Michezo la Uganda.

Uwanja wa Hoima unakusudiwa zaidi kwa mechi za kandanda, ingawa michezo mingine kama vile riadha pia inatarajiwa kuchezwa hapo na una uwezo wa kuchukua watu 20,000. FUFA iliteua Uwanja wa Namboole, Uwanja wa Buhinga uliopo Fort Portal, Uwanja wa Akii Bua katika Jiji la Lira na Uwanja wa Hoima kutumika kwa Afcon 2027.

Viwanja vya mazoezi vilivyopendekezwa ni pamoja na Shule ya Kimataifa ya Kampala Uganda (KISU), Uwanja wa Nakivubo, Uwanja wa Muteesa II, Wankulukuku, Uwanja wa Denver Godwin na Uwanja wa St Mary’s Kitende.

Ujenzi wa uwanja huo umefadhiliwa na Serikali ya Uganda, ulianza mwaka 2024 baada ya hatimiliki ya ardhi kuhamishiwa kwa Baraza la Taifa la Michezo la Uganda na kujengwa na Kampuni ya Summa International Construction ya Uturuki.