EAC 2026: MAPINDUZI YA BIASHARA NA ALFAJIRI MPYA YA UONGOZI WA TANZANIA

Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) imetikisa ulimwengu wa kiuchumi baada ya kurekodi ukuaji wa kihistoria wa biashara ndani ya ukanda huo, huku ikishuhudia mabadiliko makubwa ya mfumo wa uendeshaji na uongozi. 

Katika Mkutano wa 25 wa Wakuu wa Nchi jijini Arusha, ilibainika kuwa EAC si tu inakua, bali inajikita katika kuwa mbabe wa kiuchumi barani Afrika.

Rais wa Kenya, William Ruto, akihitimisha muda wake kama Mwenyekiti, alianika takwimu zinazosisimua: Biashara ndani ya EAC imepaa kwa 22% ndani ya mwaka mmoja. 

Thamani ya biashara imechupa kutoka Dola bilioni 33 (2024) hadi kufikia Dola bilioni 40.3. Hii ni ishara kuwa masoko ya mipakani yamechangamka na bidhaa za ndani ya ukanda sasa zinapewa kipaumbele kuliko awali. 

Jambo la kuvutia zaidi ni kupungua kwa nakisi ya biashara (trade deficit) kutoka Dola bilioni 3.4 hadi bilioni 1.0 pekee, ikimaanisha ukanda huu sasa unazalisha na kuuza zaidi kuliko unavyonunua nje.

Mafanikio haya hayakuja kwa bahati mbaya. EAC imefanikiwa kuangusha kuta za vikwazo visivyo vya kodi (NTBs) kwa 56%. Kati ya vikwazo 61 vilivyokuwepo mwaka 2024, vimebaki 27 tu mwaka huu. Mafanikio haya yamechochewa na miradi mikubwa ya kimkakati kama vile Reli ya Kisasa (SGR) ya umeme nchini Tanzania, ambayo imetajwa kuwa kielelezo cha mapinduzi ya usafirishaji wa mizigo na watu kwa kasi na gharama nafuu.

Viongozi wa nchi wamekubaliana mabadiliko makubwa ya mfumo wa fedha ili kuifanya jumuiya ijiendeshe kwa ufanisi zaidi:

Katika kilele cha mkutano huo, Tanzania imepata heshima kubwa baada ya Balozi Stephen Mbundi kuteuliwa na kuapishwa kuwa Katibu Mkuu mpya wa EAC kwa kipindi cha miaka mitano. Balozi Mbundi, mwanadiplomasia nguli mwenye uzoefu wa miaka 28, anachukua kijiti kutoka kwa Veronica Nduva wa Kenya. Uteuzi huu unatazamwa kama ushindi kwa Tanzania na fursa ya kutumia uzoefu wake wa kusimamia sera za ushirikiano wa kikanda kuisogeza EAC mbele zaidi, hususan katika soko la kidijiti na usalama.

Mwenyekiti mpya wa EAC, Rais Yoweri Museveni, amehitimisha kwa kutoa rai kwa vijana na wananchi: "Uhuru na umoja si uhasama." Amesisitiza kuwa ili soko la Afrika Mashariki liwe na ushindani duniani, lazima kuwe na mikakati ya pamoja ya ulinzi angani, ardhini, na majini kulinda biashara zinazokua.