SERIKALI YATOA AHADI NZITO KWENYE MAZISHI YA EDWIN MTEI

Tanzania imempumzisha mmoja wa wasanifu wakuu wa uchumi na demokrasia yake, Edwin Mtei, katika mazishi yaliyogubikwa na huzuni, heshima, na fundisho kuu la uadilifu. 

Mtei, ambaye alikuwa Gavana wa kwanza wa Benki Kuu ya Tanzania (BoT), amezikwa nyumbani kwake Tengeru, mkoani Arusha, huku viongozi wa kitaifa, kidini, na wananchi wakimwelezea kama "Mtu wa Sababu" (Man of Reasons) ambaye msimamo wake na hofu ya Mungu vilikuwa dira ya utumishi wake. 

Katika kutoa heshima za mwisho, Serikali imeahidi kumuenzi kwa vitendo kwa kukamilisha miradi mikubwa ya miundombinu na kutatua migogoro ya ardhi katika eneo aliloishi, ikisisitiza kuwa urithi wa Mtei utabaki kuwa alama ya heshima kwa taifa.

Akizungumza kwa niaba ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, Waziri Mkuu Dkt. Mwigulu Nchemba amewahakikishia Watanzania kuwa Serikali imejipanga kuhakikisha nchi inabaki kuwa moja na inasonga mbele kwa heshima ileile aliyoipigania Mtei enzi za uhai wake. 

Dkt. Mwigulu amebainisha kuwa utashi wa kisiasa upo na Serikali haitakuwa kikwazo katika kuleta maendeleo. Kama ishara ya kumuenzi mzee huyu shupavu, Serikali imeagiza Wizara ya Ujenzi na TANROADS kuhakikisha barabara ya njia nne kutoka Tengeru kuelekea Kiwanja cha Ndege cha Kimataifa cha Kilimanjaro (KIA) inakamilika haraka.

 Aidha, ujenzi wa barabara ya kilometa 28 kutoka Usa River kwenda KIA, ambao usanifu wake umefikia asilimia 80, umetakiwa kuanza mara moja ili kurahisisha usafiri katika eneo hilo ambalo Mtei aliliendeleza kwa kilimo cha kahawa.

Uadilifu wa Mtei umekuwa gumzo, huku Askofu mstaafu wa Anglikana, Simon Makundi, akieleza kuwa marehemu alikuwa na uwezo wa kufanya ufisadi kutokana na nyadhifa kubwa alizoshika, lakini hakuwahi kuthubutu kufanya hivyo kwa sababu ya misingi ya Kikristo na ucha Mungu. 

Hali hii imeungwa mkono na Gavana wa sasa wa BoT, Emmanuel Tutuba, aliyesema kuwa Benki Kuu itaendelea kuenzi misingi ya uaminifu na msimamo aliyoacha Mtei. Tutuba amefichua kuwa katika mazungumzo yake ya mwisho na marehemu, Mtei alimpa mambo matatu ya kuzingatia: Upendo miongoni mwa Watanzania, uchapakazi kwa kutumia vipawa vya Mungu, na kumshika Mungu katika kila jambo. Huu ndio wasifu wa mtu aliyeweza kujiuzulu nafasi ya Waziri wa Fedha mwaka 1979 kutokana na kusimamia kile alichokiamini, jambo ambalo ni nadra katika siasa za sasa.

Mtoto wake Mashinda Mtei, alimwelezea kama mtu shupavu, asiyekuwa mwoga, na aliyependa kusimamia ukweli bila kuhofia athari za msimamo wake.

Historia ya Edwin Mtei ni simulizi ya kijana wa Kitanzania aliyepata elimu yake katika Shule ya Sekondari Tabora na baadaye Chuo cha Makerere nchini Uganda, akihitimu Shahada ya Uchumi mwaka 1957. Safari yake ya utumishi ilimpeleka kuwa Katibu Mkuu wa Hazina akiwa na umri mdogo, kabla ya kuteuliwa na Baba wa Taifa kuwa Gavana wa kwanza wa BoT mwaka 1966. 

Baada ya kuitumikia Jumuiya ya Afrika Mashariki na kuwa Waziri wa Fedha, Mtei alirejea Tengeru na kuwa mkulima mkubwa wa kahawa, akiongoza taasisi za utafiti wa zao hilo. Mapenzi yake kwa nchi na demokrasia yalimfanya kushirikiana na wenzake kuanzisha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) mwaka 1992, akionyesha kuwa maendeleo ya nchi yanahitaji mawazo mbadala na uhuru wa kusema.

Hata katika miaka yake ya mwisho, ambapo alikabiliana na changamoto za kiafya ikiwemo kupoteza kumbukumbu na kiharusi, Mtei alibaki kuwa alama ya ushujaa. Kifo chake Januari 19, 2026, kinahitimisha safari ya miaka 93 ya mzalendo aliyeweka maslahi ya taifa mbele ya matumbo. 

Viongozi mbalimbali wa vyama vya siasa, akiwemo Ole Sabaya wa CCM na Salum Mwalimu wa CHAUMMA, wameungana kukiri kuwa Mtei ameacha sifa ya pekee nchini—uhuru wa mawazo. Tanzania inamzika Mtei, lakini inabaki na misingi aliyoijenga BoT na barabara za lami zitakazopita Tengeru zikiashiria kuwa kazi ya mzalendo huyu haitapotea, bali itazidi kuneemesha vizazi vijavyo.